Jak wygląda akt poświadczenia dziedziczenia i co zmienia w dalszym zarządzaniu spadkiem

Akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza krąg spadkobierców oraz ich udziały w majątku po zmarłym. Przeprowadzenie tej procedury w kancelarii notarialnej stanowi alternatywę dla wielomiesięcznego postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku. Jedna wizyta w znacznym stopniu porządkuje sytuację prawną następców prawnych, lecz nie zamyka jeszcze wszystkich kwestii związanych z dziedziczeniem. Zarejestrowany dokument stanowi oficjalny dowód praw do spadku, który ułatwia dalsze dysponowanie odziedziczonymi środkami, przejmowanie zobowiązań oraz zarządzanie nieruchomościami.

Weryfikacja dokumentów i danych przed sporządzeniem aktu

Notariusz sporządza dokument na podstawie przepisów o dziedziczeniu ustawowym lub na podstawie przedstawionego testamentu. Procedura wyklucza zastosowanie testamentów szczególnych, na przykład testamentów ustnych. Przed jej rozpoczęciem konieczna jest rygorystyczna weryfikacja danych zmarłego oraz wszystkich osób powołanych do spadku. Przygotowanie do tej czynności wymaga wcześniejszego zgromadzenia określonego zestawu urzędowych dokumentów.

Podstawę stanowi odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy oraz zaświadczenie o jego numerze PESEL. Niezbędne są również odpisy skrócone aktów stanu cywilnego potencjalnych spadkobierców. W przypadku dziedziczenia z ustawy są to najczęściej akty urodzenia. Jeżeli jednak spadkobiercy zmieniali nazwiska na skutek zawarcia związku małżeńskiego, wymagane jest przedłożenie odpisów aktów małżeństwa w celu bezspornego potwierdzenia pokrewieństwa. Notariusz weryfikuje tożsamość wszystkich uczestników na podstawie dowodów osobistych lub paszportów. W przypadku istnienia testamentu należy koniecznie dostarczyć jego oryginał. Na podstawie prawidłowo zgromadzonych dokumentów sporządza się protokół dziedziczenia z dokładnymi danymi osobowymi poszczególnych stron.

Przebieg procedury i skutki prawne gotowego dokumentu

Zgodnie z obowiązującym Prawem o notariacie sporządzenie aktu wymaga jednoczesnej obecności wszystkich osób wchodzących w grę jako spadkobiercy. Jeżeli zmarły pozostawił testament notarialny lub własnoręczny, spotkanie rozpoczyna się od jego oficjalnego otwarcia oraz ogłoszenia. Uczestnicy składają następnie do protokołu dziedziczenia odpowiednie prawem oświadczenia. Obejmują one zapewnienie o braku innych spadkobierców oraz informacje o ewentualnych innych testamentach. W tym momencie uczestnicy podejmują również formalne decyzje o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Taka możliwość istnieje wyłącznie pod warunkiem, że od dnia śmierci spadkodawcy nie upłynęło więcej niż sześć miesięcy.

Po bezspornym ustaleniu kręgu spadkobierców oraz przysługujących im ułamkowych udziałów następuje podpisanie właściwego aktu poświadczenia dziedziczenia. W imieniu osoby trwale uniemożliwionej do osobistego stawiennictwa może działać umocowany przedstawiciel posiadający specjalne pełnomocnictwo notarialne. Po złożeniu wszystkich podpisów notariusz rejestruje dokument w centralnym Rejestrze Spadkowym. Od momentu skutecznego wpisu w systemie informatycznym akt ten wywołuje identyczne skutki prawne jak prawomocne postanowienie sądu.

Dalsze zarządzanie majątkiem i umowny dział spadku

Uzyskanie i zarejestrowanie aktu pozwala na rozpoczęcie faktycznego dysponowania zgromadzonym majątkiem. Prawidłowo sporządzony dokument umożliwia spadkobiercom wypłatę środków z rachunków bankowych zmarłego oraz zaktualizowanie wpisów właścicielskich w prowadzonych księgach wieczystych. Akt poświadczenia dziedziczenia określa jednak wyłącznie ułamkowe udziały poszczególnych osób w całej masie spadkowej. Nie przyznaje on z urzędu wyłącznych praw do konkretnych przedmiotów majątkowych na rzecz pojedynczych członków rodziny.

Aby fizycznie podzielić majątek i przyznać określone rzeczy konkretnym osobom, konieczne jest przeprowadzenie odrębnego działu spadku. Taki podział następuje na drodze zgodnej umowy zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzy wszystkimi spadkobiercami. W przypadku planowanej sprzedaży odziedziczonego lokalu właściciele muszą wcześniej ujawnić swoje prawa w księdze wieczystej oraz uregulować kwestie podatkowe. Wymaga to uzyskania zaświadczenia z urzędu skarbowego o zapłaceniu podatku od spadków i darowizn lub oficjalnego potwierdzenia zwolnienia z tego obowiązku. Kancelaria Notarialna Bożena Koćma, Adam Rogala s.c. sporządza akty poświadczenia dziedziczenia, obsługuje umowy o dział spadku oraz świadczy inne usługi notarialne w Krakowie. Gotowy akt poświadczenia dziedziczenia stanowi prawny fundament ułatwiający uregulowanie spraw majątkowych po zmarłym.